Wikisource:Viết trang mới

Văn thư lưu trữ mở Wikisource

Trang mới, trong Wikisource tiếng Việt, là trang không có lịch sử thay đổi, hay đơn giản là trang chưa bao giờ được tạo ra. Đôi khi bạn có thể gặp các liên kết đỏ trong Wikisource, chúng sẽ dẫn bạn đến lựa chọn mở trang mới với tên gọi cho sẵn.

Bắt đầu viết một trang mới thật đơn giản, nhưng để viết một trang mới hay, tức là tồn tại được lâu dài và ổn định trong Wikisource, đòi hỏi một số đầu tư của bạn. Có hai cách chính để mở bài viết mới:

Từ liên kết đỏ: Khi ấn vào liên kết đỏ, bạn có lựa chọn mở trang văn kiện mới cùng tên. Nhưng hãy dừng lại và suy nghĩ trước khi hành động. Nếu bạn chỉ có ý định thử nghiệm thì nên dùng Chỗ thử. Nếu bạn thực sự có ý định viết một bài hay, nên theo các bước 1, 2, 4, 5, 6 dưới đây.
Nhập địa chỉ: Bạn có thể viết trang văn kiện mới bằng cách nhập địa chỉ mới vào Wikisource. Cách này được giải thích ở các bước từ 1 đến 6 dưới đây.

[sửa] Bước 1: Các kiểm tra ban đầu

Trước khi viết một trang mới:

Kiểm tra bằng ô Tìm kiếm nằm ở bên trái xem đã có trang cùng nội dung với trang bạn định viết chưa. Nếu có rồi, bạn có thể chỉ cần sửa sang, hoặc trong một số trường hợp đổi tên trang thành tên thông dụng hơn hay tạo trang đổi hướng đến trang có sẵn, mà không cần phải viết trang mới. Lúc đó bạn có thể tiếp tục cải tiến trang có sẵn nếu cần.
Nếu chưa có văn kiện mà bạn định viết ở đây, kiểm tra xem nó có đạt tiêu chuẩn đưa vào wiki không.

[sửa] Bước 2: Chuẩn bị nội dung

Các trang văn kiện ở đây thường bắt đầu bằng một định nghĩa hay tóm tắt súc tích về đề tài, tiếp theo là nội dung gốc của văn kiện (nếu bằng tiếng Việt hay chữ Hán) hoặc bản dịch của văn kiện ngoại ngữ. Bạn nên tìm kiếm nguồn đáng tin để chép nguyên nội dung vào trang, nhưng coi chừng: đừng có chép văn bản nào từ một nguồn giữ bản quyền hay chép văn bản của một tác phẩm vẫn còn dưới bản quyền!

Bắt đầu trang bằng cách định nghĩa đề tài, với đề tài được viết đậm và liên kết đến bài tương tự tại Wikipedia. Cứ giả sử độc giả không biết gì về đề tài mình đang nói. Trong câu đầu tiên, trả lời những câu hỏi sau về đề tài: ...là cái gì? Hay nhất là bắt đầu bài với câu: "Tên đề tài là...". Ví dụ nếu đề tài là một bài thơ, bạn nên bắt đầu với một câu để cho biết người này được biết vì sao:

Lá đang rơi (1990) là một bài thơ của nhà văn Nguyễn Văn A.

thay vì:

Nguyễn Văn A sinh năm 1920 tại Nam Định, Việt Nam.
Hãy tìm kiếm qua các máy truy tìm dữ liệu trên mạng, từ các nguồn sách vở, như trong thư viện. Có thể bạn bắt đầu với những văn kiện đơn giản trước để có kinh nghiệm.
Không đưa nguyên văn một văn kiện có bản quyền của tác giả khác mà không xin phép. Sau khi trang đã tạo ra, xin hãy nói rõ trong trang thảo luận của trang mới rằng tác giả cho phép đưa vào Wikisource, đặc biệt khi trang đã đăng ở nơi khác, để tránh tranh chấp đáng tiếc. Tham khảo thêm về vấn đề quyền tác giả.
Nếu bạn thông thạo ngoại ngữ, bạn có thể tìm thông tin về đề tài trong Wikisource phiên bản ngoại ngữ ví dụ tiếng Anh, tiếng Đức, tiếng Pháp... Các nguồn thông tin này có thể copy tự do vì chúng sử dụng giấy phép văn bản tự do và cùng được duy trì bởi Quỹ Hỗ trợ Wikimedia.
Các trang văn kiện trong Wikisource cung cấp văn bản gốc hơn là bình luận chủ quan (nhưng vẫn nên chú thích lâu lâu), thể hiện cách nhìn (có thể gồm nhiều trường phái) của đa số hơn là ý kiến cá nhân. Tránh dùng ngôi thứ nhất (tôi, chúng tôi). Xin xem thêm Wikisource:Thái độ trung lập.

[sửa] Bước 3: Nhập tên bài mới

Chọn một cái tên cho đề tài cần ngắn gọn và đúng chính tả. Ví dụ: thay vì "một bản dịch hịch tướng sĩ", nên chọn "Hịch tướng sĩ" (nếu đựng văn bản gốc) hay "Hịch tướng sĩ (NVA)" (trong đó "NVA" là tên viết tắt của bạn, nếu đựng bản dịch). Tham khảo thêm cách đặt tên trang.
Gõ tên trang bằng tiếng Việt vào ô sau, rồi ấn nút Viết bài mới

Hoặc gõ địa chỉ theo dạng sau bằng tiếng Việt vào trình duyệt mạng của bạn:

http://vi.wikisource.org/wiki/Tên của trang mới dự định viết

và đi theo địa chỉ này, bạn sẽ được dẫn đến lựa chọn mở trang mới với tên gọi đã dự định.
Hiện tại, bạn cũng có thể gõ tên trang vào ô "tìm kiếm" (cột bên trái), rồi ấn nút Hiển thị. Nếu trang chưa tồn tại, bạn sẽ có lựa chọn "Bắt đầu trang có tên đó".

[sửa] Bước 4: Soạn thảo

Đưa vào nội dung bằng tiếng gốc hay tiếng Việt (vào những bản dịch).
Kiểm tra ngữ pháp và chính tả trang. Có thể dùng các từ điển tiếng Việt (có một số bản điện tử trên mạng) để kiểm tra chính tả. Hễ văn bản gốc có lỗi chính tả, hãy để yên và dùng chức năng cước chú để báo cho độc giả biết.
Sắp xếp: Tách trang ra thành từng đề mục theo các nội dung riêng (chẳng hạn theo các chương hay đoạn) để tiện theo dõi (viết tên đề mục, bôi đen tên này, rồi ấn nút A trong hộp soạn thảo).
Trang trí: Sử dụng chữ viết đậm, viết nghiêng (bôi đen chữ cần viết đậm/nghiêng và ấn vào nút B hay I trong hộp soạn thảo); cách lề bằng dấu : ở đầu đoạn văn,... Nếu văn kiện là một bài thơ, dùng thẻ <poem> đằng trước và </poem> đằng sau để cho các dòng mới hiển thị đúng kiểu.

Xem thêm hướng dẫn chi tiết cách sử dụng mã wiki để viết để biết các tính năng soạn thảo nâng cao, ví dụ như thêm hình ảnh, gõ công thức toán học, tạo bảng...

[sửa] Bước 5: Xem thử trước

Bước này rất quan trọng, ngay cả cho những người thành thạo với Wikisource. Ấn vào nút Xem thử để phát hiện các lỗi trong trình bày và sửa trước khi Lưu trang.

[sửa] Bước 6: Kết thúc và Chăm sóc

Ghi tóm lược nội dung soạn thảo trong ô Tóm lược sửa đổi và ấn Lưu trang để kết thúc tạo dựng trang mới.
Khi trang mới tạo xong hiện ra, bấm nút Các liên kết đến đây trong ô công cụ ngay bên trái để kiểm tra xem đường dẫn liên kết tới nó có đúng không và đảm bảo rằng chúng có chung nội dung như bài mà bạn cung cấp không.
Nếu có điều kiện, bạn nên thỉnh thoảng theo dõi lại Lịch sử trang để xem bài này được sửa chữa, thay đổi, bổ sung bởi các bạn khác như thế nào. Bạn có thể học hỏi nhiều kinh nghiệm từ những người khác, ví dụ như kinh nghiệm wiki hóa, bao gồm:
- Liên kết đến văn kiện khác: Sử dụng ô "Tìm kiếm" trong Wikisource hoặc thông qua Google. Sau đó, nếu thấy khả năng có thể liên kết với các văn kiện khác ở đây thì nên thực hiện việc liên kết: bôi đen chữ định tạo liên kết và ấn nút Ab của hộp soạn thảo. Xem thêm hướng dẫn sửa đổi.
- Liên kết vào các thể loại tương ứng. Ví dụ, nếu muốn văn kiện nằm trong thể loại Chiến tranh Việt Nam, thêm dòng [[Thể loại:Chiến tranh Việt Nam]] vào trang. Tại vì thể loại này đã nằm trong thể loại Lịch sử, bạn không cần thêm dòng [[Thể loại:Lịch sử]] vào trang.
- Liên kết đến trang cùng văn kiện ở phiên bản ngôn ngữ khác.

[sửa] Nhắn nhủ cuối

Hy vọng là với hướng dẫn trên bạn có thể bắt đầu là tác giả của các bài viết hay trong Wikisource tiếng Việt, thậm chí là các văn kiện chọn lọc. Mời bạn tham khảo mã nguồn của các văn kiện mà bạn thấy hay để học thêm.

Hãy mạnh dạn bắt đầu bài viết của bạn, bạn sẽ nhanh chóng làm quen ngay. Các người này nói về Wikipedia, một dự án liên quan:

Hồi tôi mới đọc [hướng dẫn này], nó cứ rối tung cả lên, và không nhớ được những hướng dẫn trong đó cho đến khi đã viết một bài thực sự. Casablanca1911

Hồi mới vào, tôi hay xem lại lịch sử bài tôi mới viết để thấy các thành viên khác sửa chữa như nào. Đó là cách học nhanh nhất đối với tôi. Tttrung

Hồi mới vô, tui bấm loạn xí ngầu, tranh cãi lung tung (nay còn để dấu vết), nay mới lững chững biết đi (có ai sinh ra đã biết đi đâu). Mạnh dạn lên. Xây rồi phá, phá rồi xây, miễn sao có một ngôi nhà đẹp. Trần Đình Hiệp

Tổ chức Wikipedia được hoạt động trên sự quyên góp tài chính của các thành viên, bởi thế tài chính rất eo hẹp khi viết bài chúng ta nên quan tâm đến ổ nhớ lưu trữ của máy chủ Wikipedia. Không nên vì một vài dấu chấm phẩy mà lưu trữ lập lại nhiều lần một bài viết, điều này dẫn đến hao tổn ổ nhớ lưu trữ phần mềm của máy chủ. Cảm ơn chân thành cho sự cùng hiểu biết của các bạn. Nguyễn Giáp Nguyên