Bài hịch Lê Duy Mật đánh Trịnh

by Lê Duy Mật

(Ông là con thứ mười một vua Lê-dụ-Tôn. Ông thấy chúa Trịnh chuyên-quyền, ông mới làm bài này, định khởi nghĩa, chẳng may việc tiết-tộ không xong, ông phải trốn vào Thanh-Hóa, chiếm-cứ Thạch-Thành đánh Trịnh. Sau bị bọn Hoàng-Ngũ-Phúc làm mưu phản-gián, ông bị thua, đem vợ con lên đàn tự-tử),

Hịch rằng:

Đấng văn-tôn văn-tử, thù cha ông chi để đội giời; Người vương-thổ vương-thần, lòng trung nghĩa phải toan vì nước.

Nhớ từ thuở:

Đất Lam-Sơn khởi nghĩa; Vua Thái-Tổ ra uy.

Rút gươm thiêng chém quách Liễu-Thăng; Lên ngôi báu dựng đồ Nam-Việt.

Trọc tóc lại nên dài tóc, đầu đội ơn công-đức vô cùng: Trắng răng đổi được đen răng, miệng đọc chữ thái-bình hữu tượng.

Ca Lê-Luyện chắp tay hớn-hở; Khúc Nghiêu-cù múa bụng nhởn-nhơ.

Trần-Tung giở mặt mặc Trần-Tung, nào chuyển nhân tâm tư Hán; Mạc-thị mống lòng dầu Mạc-thị, khôn ngăn thiên-hạ quy Châu.

Giữa giời Nam vận mở trung-hưng; Trong đất Tống mượn tay Nguyễn-tướng.

Nguyễn, công ấy giạ-tràng xe cát; Trịnh, việc chi tu-hú đẻ nhờ.

Trước ra tuồng chùm cửi loạn ngành, đã hũng-hĩnh như chuột xa chĩnh gạo; Sau quen thói bồ câu tranh tổ, lại hung-hăng như châu húc nhà thần.

Mặt Mãng-xà nhắm vạc Tây-kinh; Nhờm Tháo-quỷ thèm ngôi Đông-Hán.

Vẽ chân rắn những loài xiểm-nịnh, anh-hùng miệng ngậm bồ hòn; Thêm lòng lươn sinh sự nề-hà, thiên-hạ đầu vo quả ké.

Thảm-khắc mấy rán xành ra mỡ; Oan-khốc chi gắp lửa bỏ tay.

Nhân dân thổ địa cõi bờ xưa, chi để xa hang tặc-tử; Xã-tắc sơn-hà nền-nếp cũ, sao cho vào túi gian-phu.

Này dầu mà chẳng sớm liệu toan; oan-gia ấy biết bao giờ giả? Vậy phải liều mình vượt bể, gắng sức chèo non.

Chữ khâm-sai xương nhuộm lá cờ; Đàn quy nghĩa gió lay con mác.

Lúp-túp một thành một lữ, tro tàn bếp Hạ thổi phù-phù; Mở-mang tấc đất tấc dân, thanh gươm cũ Lưu mài sáng sáng.

Chín thu giời mơ-tưởng; năm canh nguyệt mơ-màng.

Lội nội Tần^{[đính chính 1]}, hươu chửa bẻ sừng, vào lưới vắng người hào-kiệt; Tắm sông Sở, khi còn đội mão, ra tay thiếu kẻ anh hùng.

Tổ-công tông-đức phụ chi ai; Trung-nghĩa thần-dân sao lánh mặt.

Kẻ chịu Hoàng ân khi sáng nghiệp, có giời, có đất, có nhi tôn; Người nhờ hồng-phúc thuở trung-hưng, còn nước còn non, còn tước lộc,

Người vẫn là người cõi Việt; Đất nào chẳng đất nhà Lê. Ngôi thiên-vương chim phượng ngắn lông, trông thấy cũng nên sa nước mắt, Tặc-quân chắc miệng tầm ăn lá, xem vào sao chẳng ngứa buồng gan?

Xác liu-điu nào phải con rồng, Lửa lém-đém chen gần bóng ác.

Cấy lúa chớ dung loài má khác; — Ăn quả nên nhớ kẻ giồng cây.

Gà Lữ kia cứng cổ được ai, máu Lữ-Sả làm như chợ Hán; Chó Hồ nọ nhăn nanh cắn chủ, bụng Lộc-Sơn thêm nhóp gươm Đường.

Xin đừng ỷ thế băng-sơn; Phải liệu cùng lòng tả-đản.

Nhà Đại-Hạ mái nghiêng nghiêng xuống, dương sức chống cột giường; Ròng Trung-Lưu đương quẩn-quẩn chôi, ra tay cầm bánh lái.

Buộc yên ngựa chớ tham của Tháo; Hội vườn đào đừng phụ nghĩa Lưu.

Thu gio nước Cối, nước Tần, gặp thuở khi khu bền dạ sắt; Lướm bếp ngươi Phùng ngươi Đặng, trong khi thảng-thốt cháy gan vàng.

Hoặc tới quân môn; Hoặc thông tín-sử.

Bạn-trạng chỏ sông Hoàng, non Thái, ai phụ ai mặc quỷ thần soi: Bình-định sao khoán sắt thơ son, đức báo đức, duy giời đất biết.

Mấy sự thủy-trung cậy yết. Xin người quy nghĩa nghe cùng.

1. ▲ Gốc: Tầu được sửa thành Tần: chi tiết