Biên dịch:Nhã ca

by của không rõ

Xem các bản dịch tiếng Việt khác của tác phẩm này tại Kinh Thánh.

SÁCH NHÃ CA

NHAN ĐỀ VÀ LỜI TỰA^[a]

1¹ Bài ca tuyệt mỹ^[1], của Sơ-lô-mô^[2].
NÀNG^[3]

² Ước gì chàng hôn ta,
từ những nụ hôn bởi môi miệng chàng^[4] !
^[b]Ái tình của anh^[5] ngọt ngào hơn rượu^[6].
³ Hương dầu thơm của anh thật là thơm,
dầu man mác một mùi, là tên anh^[7],
thảo nào các thiếu nữ^[c][8] say mê mộ mến !
⁴ Hãy kéo em theo, nào anh hỡi,
chúng ta hãy chạy, chạy cùng nhau !
Quân vương đã vời thiếp vào cung nội,
chúng em sẽ vui thỏa và hoan hỉ trong chàng.
Chúng em quý chàng còn hơn rượu.
Thương mến chàng, phải lẽ làm sao !

BÀI CA THỨ NHẤT

NÀNG

⁵ Hỡi các thiếu nữ Giê-ru-sa-lem,
da tôi đen nhưng dáng tôi yêu kiều,
như lều Kê-đa, tựa trướng Xan-ma.
⁶ Các bạn đừng nhìn tôi vì da ngăm đen :
bởi mặt trời làm da tôi rám nắng.
Các con trai của mẹ tôi giận tôi :
họ cắt đặt tôi canh giữ các vườn nho,
vườn nho tôi sở hữu, tôi lại chẳng canh phòng.
⁷ Hỡi người yêu, chính người tôi yêu đó,
anh chăn đàn vật ở nơi nao,
anh nghỉ ngơi giờ ngọ tại nơi nào ?
Để em đây khỏi như gái trùm đầu,
bên các đàn vật của bạn bè anh.

NAM ĐỒNG CA

⁸ Nếu nàng không biết,
hỡi trang mỹ nhân giữa muôn phụ nữ,
hãy đi theo những dấu chân đàn cừu,
rồi chăn bầy dê nhỏ của nàng,
bên những lều mục tử.

CHÀNG

⁹ Hỡi người yêu, anh ví nàng như con tuấn mã,
miệng ngậm dây cương xa giá Pha-ra-ô.
¹⁰ Má nàng xinh đẹp quá, giữa những đôi khuyên,
cổ nàng ba ngấn đeo những vòng kiềng vàng.
¹¹ Chúng anh sẽ làm cho nàng,
đây những kiềng vàng đính hạt bạc.

SONG CA

¹² – Đang khi quân vương ngự nơi cung nội,
dầu cam tùng của tôi tỏa hương man mác thơm.
¹³ Người tôi yêu là túi một dược tôi đeo trên ngực,
¹⁴ người tôi yêu là khóm tán mạt,
trong vườn nho Ên Ghe-đi.
¹⁵ – Hỡi nàng ơi, hỡi bạn tình, ôi đẹp quá !
Mắt nàng óng ánh tựa như cặp bồ câu.
¹⁶ – Anh yêu ơi, anh đẹp, anh tuấn tú làm sao !
Giường chúng ta, ôi bát ngát xanh tươi.
¹⁷ – Xà nhà ta là gỗ bá hương,
ván ghép tường là bá tử nhân.
2¹ – Em là đoá diên vĩ nơi vườn Sa-rôn,
là bông huệ của vùng thung lũng.
² – Giữa muôn vàn thiếu nữ,
bạn tình tôi như bông huệ giữa bụi gai.
³ – Giữa đoàn người trai tráng,
người tôi yêu như cây táo giữa đám rừng.
Nép dưới bóng chàng, tôi ngồi mà vui thỏa,
ăn trái ngọt ngào, tôi thấy vị tình yêu.
⁴ Chàng đem tôi vào phòng tiệc,
cho thỏa thuê rượu nồng,
chiếm đoạt được tôi bởi quân lực tình yêu.
⁵ Xin nâng đỡ tôi bằng bánh nho,
bổ sức cho tôi bằng những trái táo,
vì tôi đã mắc phải ốm tương tư rồi.
⁶ Tay trái của chàng đỡ dưới đầu tôi,
còn tay phải thì ghì lấy người tôi.
⁷ – Hỡi các thiếu nữ Giê-ru-sa-lem, tôi nài van các bạn :
vì đàn linh dương hay bầy nai ngoài đồng,
đừng đánh động hay giục dậy tình yêu,
trừ phi tình yêu ưng thuận.

BÀI CA THỨ HAI

NÀNG

⁸ Kìa, tiếng người tôi yêu đó !
Này đây chàng đang đến,
nhảy nhót trên đồi,
tung tăng trên núi.
⁹ Người tôi yêu như là linh dương, tựa như nai tơ.
Này, chàng đang đứng sau tường nhà chúng tôi,
nhìn qua ô cửa sổ, dòm qua các chấn song.

¹⁰ Người tôi yêu bảo với tôi rằng :

“Dậy đi em, hỡi bạn tình của anh,
ôi người đẹp, hãy mau ra đây nào !
¹¹ Vì rằng tiết đông đã qua,
mùa mưa đã dứt, đã xa lắm rồi.
¹² Hoa bắt đầu nở, điểm tô trên mặt đất,
vang vọng đâu đây tiếng hát, mùa ca vang lại về,
tiếng chim gáy văng vẳng, vang vang khắp đất này.
¹³ Vả đây ra trái non hồng,
vườn nho hoa nở, hương nồng bay xa.
Dậy đi em, nào mau mau hãy đến,
ôi người đẹp hãy mau ra đây nào !
¹⁴ Người yêu anh là bồ câu bé nhỏ,
ẩn nơi khe đá giữa núi non bạt ngàn.
Hãy cho anh thấy nhan sắc của em,
hãy cho anh nghe tiếng em đi nào,
bởi giọng em thì ngọt ngào,
và mặt em lại duyên dáng !”
¹⁵ Hãy bắt cho chúng tôi lũ chồn,
lũ chồn con phá phách những vườn nho,
lại ngay mùa đơm nụ.
¹⁶ Người tôi yêu thuộc trọn về tôi,
còn tôi trọn vẹn thuộc về chàng.
Giữa những bông huệ, chàng cho chiên gặm cỏ.
¹⁷ Trước lúc trời tối, khi gió chiều man mác,
trước lúc bóng chiều dần dần buông xuống,
anh ơi, hãy quay về, hỡi người yêu của em !
Anh hãy là chú linh dương, hay là loài nai nhỏ,
trên dãy núi Be-the !
3¹ Suốt đêm, trên giường, tôi tìm người lòng tôi yêu.
Tôi tìm chàng nhưng sao lại chẳng thấy !
² Thôi thì đứng lên, tôi đi dạo quanh thành,
đến nơi đầu ngõ cuối đường mà chẳng thấy !
³ Các quân canh đang tuần tiễu trong thành,
bắt gặp họ, tôi liền hỏi han ngay :
“Các anh liệu có thấy, người lòng tôi yêu mến ?”
⁴ Vừa từ giã họ đi, tôi liền gặp thấy người lòng tôi yêu mến.
Tôi vội nắm tay chàng, níu kéo chẳng buông,
cho đến khi đưa chàng đến nhà thân mẫu,
vào tới phòng của đấng cưu mang tôi.

NÀNG

⁵ Hỡi các thiếu nữ Giê-ru-sa-lem, tôi nài van các bạn :
vì đàn linh dương hay bầy nai ngoài đồng,
đừng đánh động hay giục dậy tình yêu,
trừ phi tình yêu ưng thuận.

BÀI CA THỨ BA

THI NHÂN

⁶ Kìa bà nào đang bước đến tự sa mạc,
tựa hồ những cột mây,
thơm mùi một dược và nhũ hương,
ngạt ngào hương phấn của lái buôn ?
⁷ Này là loan giá Sơ-lô-mô,
có sáu mươi dũng sĩ hầu hạ chung quanh
thuộc phẩm tuyển trong hàng ngũ Ít-ra-en.
⁸ Họ thạo cần gươm, quen việc chinh chiến,
gươm giắt ngang hông phòng khi đêm hãi hùng.
⁹ Vua Sơ-lô-mô truyền đóng kiệu bằng gỗ Li-băng :
¹⁰ giá đỡ bằng bạc, tựa lưng bằng vàng,
mặt kiệu bọc vải điều quý giá,
phần trong chạm tinh xảo
bởi bàn tay ân cần trìu mến
của những nàng thiếu nữ Giê-ru-sa-lem.
¹¹ Còn các thiếu nữ Xi-on,
nào mau ra chiêm ngưỡng vua Sơ-lô-mô :
người đội triều thiên chính tay hoàng thái hậu
truyền trong ngày hôn lễ, ngày người vui sướng nhất.

CHÀNG

4¹ Hỡi nàng ơi, hỡi bạn tình, ôi đẹp quá !
Hỡi nàng, là trang mỹ nhân,
mắt nàng như cặp bồ câu
ẩn mình sau tấm khăn nâu trùm đầu.
Tóc nàng trễ xuống như đàn sơn dương,
đổ xuống từ triền núi Ghi-lơ-át.
² Răng nàng trắng tinh như đàn cừu xén lông bước lên từ hồ tắm,
từng con một đều đặn, chẳng lẻ loi đứa nào.
³ Môi tựa chỉ đỏ, miệng nói lời duyên,
má hồng lựu sau tắm màn the.
⁴ Cổ nàng ba ngấn như tháp ngà Đa-vít
treo những vật dụng thuộc chiến lợi phẩm :
khiên thuẫn treo đầy chung quanh tòa tháp,
toàn những khiên mộc của các dũng sĩ.
⁵ Cặp ngực như đôi linh dương con
là song sinh nhỏ của linh dương mẹ,
đang ở bên đám cỏ mà gặm nhấm.
⁶ Trước lúc chiều gió lạnh, khi vầng ô cuối trời,
anh sẽ lên núi một dược, lên đồi nhũ hương.
⁷ Bạn tình ơi, toàn thân nàng xinh đẹp,
toàn thân nàng chẳng một vết tỳ ố nào.
⁸ Hôn thê ơi,
cùng nhau ta đi từ núi Li-băng,
từ núi Li-băng mà xuống,
qua đỉnh A-ma-na,
qua đỉnh Xơ-nia và Khét-rơ-môn,
nơi hùm beo ngự trị.
⁹ Hỡi em gái của anh, người mà anh sắp cưới,
em đã chiếm được trái tim anh !
Chỉ bằng một cái liếc nhìn,
chỉ bằng một vòng kiềng trên cổ,
em đã chiếm trọn trái tim anh.
¹⁰ Hỡi em gái của anh, người mà anh sắp cưới,
ái tình của em ngọt ngào làm sao,
hơn cả rượu quý, nó làm anh say sưa ;
mùi dầu thơm tỏa ngát lấn át mọi hương liệu,
đó là dầu thơm của em !
¹¹ Môi em tiết ra mật ngọt, lưỡi em tươm sữa và mật,
y phục của em tỏa hương như núi rừng Li-băng.
¹² Hỡi em gái của anh, người mà anh sắp cưới,
em là khu vườn đóng kín, là suối bị ngăn dòng,
là mạch bị niêm phong,
¹³ là địa đàng xanh mầm thạch lựu,
với bao hoa trái tốt lành :
nào là cây lá, móng, kim ngân :
¹⁴ cam tùng với huỳnh khương,
đinh hương và nhục quế,
và đủ loài nhũ hương,
một dược và lô hội,
cùng mọi giống hương liệu hảo hạng.
¹⁵ Em là giếng nước hoa viên,
là hồ chứa nước triển tự Li-băng.

NÀNG
<poem> ¹⁶ Gió bấc hãy trổi lên, gió Nam nào mau tới, thổi quanh vườn của tôi, đem hương thơm lan tỏa ! Người tôi yêu hãy cứ vào vườn của chàng mà thưởng thức hoa trái, cảm nếm vị tuyệt hảo.

---

Tham khảo

1. ▲ LỜI TỰA (1,2-4) Mở đầu sách Nhã ca là một bài ca ca ngợi nhân vật chàng của nàng. Nàng là nhân vật trữ tình mang nhiều cách hiểu ; cũng vậy, nhân vật chàng cũng mang nhiều cách hiểu. Thí dụ như là con người và Đấng Mê-si-a, hay hội thánh và Đức Ki-tô... Chung quy lại, mọi cách hiểu đều tôn vinh tính hàm ẩn thiêng liêng của sách Nhã ca : dùng tình yêu nói về Thiên Chúa.
2. ▲ - 4,10
3. ▲ - 6,8

Chú thích

1. ▲ 1,1 - ds. Bài ca của những bài ca (šîr haššîrîm) : kiểu nói so sánh đặc biệt của tiếng Híp-ri, cho biết sự vật đang nói đến có tính tuyệt hảo, trổi vượt hơn hết các đơn vị cùng loại (ở đây là những bài ca), một số thí dụ khác như : vua các vua, chúa các chuá,...
2. ▲ - Việc gán một tác phẩm cho vua Sơ-lô-mô là hiện tượng thường được bắt gặp trong Cựu ước. Các soạn giả chép lại thường làm việc đó, dựa vào câu 1 V 5,12 nói rằng vua Sơ-lô-mô đã sáng tác ba ngàn câu châm ngôn và một ngàn lẻ năm bài ca. Việc đó cũng nhằm tăng tính thuyết phục cho tác phẩm đó ; tại Việt Nam, điều này cũng không quá xa lạ, thí dụ : một số bài sấm được gán cho Trạng Trình, một số bài thơ được gán cho Hồ Xuân Hương,...
3. ▲ – Mỗi bài ca có nhiều giọng đối đáp : ca chính là NÀNG và CHÀNG, dàn ca phụ là ban ĐỒNG CA và các THI NHÂN. Bài lĩnh xướng đầu tiên của NÀNG mang hơi hướng mãnh liệt, khao khát cháy bỏng với tình yêu.
4. ▲ – Chữ hôn được lặp lại hai lần (ở vị trí động từ và trạng từ) mang sắc thái cực điểm – theo ngữ pháp Híp-ri (x. St 2,17), nói lên niềm khao khát mãnh liệt của cô thiếu nữ với nụ hôn chàng trai.
5. ▲ – Anh : ở đây, văn bản đã khéo léo chuyển đổi chàng thành anh, nhằm nói lên sự đổi ngôi đột ngột, từ ngôi thứ ba sang ngôi thứ hai. Lối đổi ngôi như vậy thường xuất hiện trong các bản tình ca Ai-cập, có ảnh hưởng sâu đậm trên sách Nhã ca.
6. ▲ – Nhã ca thường liên kết rượu với tình yêu và có lúc nó còn là biểu trưng của tình yêu nữa (x. 2,4 ; 5,1 ; 7,10 ; 8,2). Cũng thế, trong văn chương Việt Nam, một số tính từ miêu tả dùng chung cho cả rượu và tình yêu như : say sưa, say mê, nồng nàn,...
7. ▲ – 1,3 Chơi chữ với šəmek̠ā (tên anh) và šemen (dầu). Hơn thế nữa, tuyệt tình ca này còn vận dụng vô số các từ ngữ thuộc thế giới giác quan : xúc giác, thị giác, khứu giác, thính giác luôn hoà quyện với nhau. Chỉ trong vòng ba câu đầu, đã có những nụ hôn, rượu, hương dầu thơm và dầu thơm. Thật vậy, trong tình yêu thì giác quan rất quan trọng.
8. ▲ – Các thiếu nữ (ʿălāmôṯ) : có thể hiểu là tình địch của NÀNG ; nhưng nếu đúng theo thể văn Kinh thánh thì đây là các bạn gái hoặc phù dâu trong hôn lễ (x. Tv 45,1.15-16).