Biên dịch:Phật Thuyết Trang Nghiêm Bồ Đề Tâm Kinh

by Cưu-ma-la-thập

Tam tạng pháp sư Cưu Ma La Thập nước Diêu Tần biên dịch.

---

PHẬT THUYẾT BỒ ĐỀ TÂM KINH

Tôi nghe như vầy: Một thời Đức Phật ở trong núi Kỳ Xà Quật, thành Vương Xá, cùng với 1.250 vị Đại Tỳ-kheo và một vạn vị Bồ-tát. Trong đó có các vị Thượng thủ như Trí Quang Bồ-tát, Pháp Quang Bồ-tát, Nguyệt Quang Bồ-tát, Nhật Quang Bồ-tát, Vô Biên Quang Bồ-tát và mười sáu vị Chính sĩ như Bạt Đà Bà La. Lại có sáu mươi vị Bồ-tát tu hạnh nguyện như Văn Thù Sư Lợi và Di Lặc Bồ-tát, cùng các vị Bồ-tát Ma-ha-tát trong hiền kiếp này. Bấy giờ Thế Tôn được vô số đại chúng vây quanh để nghe thuyết pháp.

Lúc ấy, Bồ-tát Tư Vô Lượng Nghĩa từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa sang y phục, vai phải để trần, quỳ gối phải sát đất, dùng các thứ hoa báu rải lên đức Phật rồi chắp tay bạch rằng: "Bạch Thế Tôn, con có điều muốn hỏi, xin Ngài thương xót cho phép."

Phật bảo: "Ông cứ tự nhiên hỏi."

Bồ-tát hỏi: "Bạch Thế Tôn, làm sao Bồ-tát tu Bồ-đề tâm? Thế nào là Bồ-đề tâm?"

Phật đáp: "Bồ-tát tu Bồ-đề tâm không phải ở nơi chúng sinh. Bồ-đề tâm vốn chẳng thể đắc, tâm này không hình sắc, không thể thấy, pháp cũng không người đắc. Vì sao? Vì chúng sinh vốn là Không."

Bồ-tát lại hỏi: "Pháp tướng sâu mầu như vậy, Bồ-tát phải tu hành thế nào?"

Phật bảo: "Này thiện nam tử! Bồ-đề tâm không phải 'có', không phải 'tạo', lìa mọi văn tự. Bồ-đề tức là tâm, tâm tức là chúng sinh. Hiểu được như vậy gọi là tu Bồ-đề tâm. Bồ-đề không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại; tâm và chúng sinh cũng lại như thế. Hiểu vậy mới là Bồ-tát, nhưng thực tế chẳng có chi để đắc. Chính vì không sở đắc nên mới gọi là đắc. Vì hạng chúng sinh mới tu hành nên mới nói có Bồ-đề, cũng như A-la-hán chứng quả, thực ra với pháp chẳng có chỗ đắc, chỉ dùng lời thế tục mà gọi là Bồ-đề. Trong đó không có tâm, không người tạo tâm, không có Bồ-đề, không người tạo Bồ-đề, cho đến không có chúng sinh, Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát hay Phật, cũng chẳng có người tạo ra hay thành tựu các vị ấy. Hữu vi hay vô vi, đã đắc, đang đắc hay sẽ đắc thảy đều không thể đắc."

Kệ thuyết Bồ-đề tâm:

Bồ-đề phi hữu diệc phi tạo,
Văn tự ngôn từ bất năng đáo.
Tâm tức chúng sinh, chúng sinh tâm,
Liễu ngộ vô đắc danh Bồ-tát.

Diễn thơ lục bát:

Bồ-đề chẳng tạo chẳng hình,
Chữ lời sao chép được tình chân như.
Chúng sinh là tâm đó chừ,
Tâm là tất cả thực hư rạng ngời.
Hiểu thông chẳng đắc trên đời,
Ấy danh Bồ-tát thảnh thơi độ người.

Phật bảo: "Này thiện nam tử! Hãy lắng nghe và suy nghĩ kỹ. Có mười pháp để Bồ-tát phát tâm Bồ-đề:

1. Phát tâm thứ nhất: Thành tựu gốc mọi điều thiện, ví như núi Tu Di trang nghiêm bằng muôn báu.
2. Phát tâm thứ hai: Hành trì Bố thí, ví như đại địa nuôi dưỡng thiện pháp.
3. Phát tâm thứ ba: Hành trì Trì giới, ví như sư tử vương hàng phục muôn thú, diệt trừ tà kiến.
4. Phát tâm thứ tư: Hành trì Nhẫn nhục, ví như Na-la-diên kiên cố chẳng thể phá, diệt trừ phiền não.
5. Phát tâm thứ ngũ: Hành trì Tinh tấn, thực hiện thiện pháp, ví như hoa trời như ý.
6. Phát tâm thứ sáu: Hành trì Thiền định, ví như ánh sáng mặt trời quét sạch u ám.
7. Phát tâm thứ bảy: Hành trì Trí tuệ, các nguyện viên mãn, ví như khách buôn thoát khỏi nạn nghèo.
8. Phát tâm thứ tám: Hành trì Phương tiện, diệt trừ chướng ngại, ví như trăng rằm thanh tịnh.
9. Phát tâm thứ chín: Viên mãn bản nguyện, dạo chơi cõi Phật, diệt trừ nghèo nàn tâm linh.
10. Phát tâm thứ mười: Trí tuệ vô tận như hư không, ví như Chuyển luân vương thành tựu Nhất thiết chủng trí.

Lại có mười Tam-muội hộ trì Bồ-đề tâm, từ Pháp Bảo Tam-muội đến Thủ Lăng Nghiêm Tam-muội. Về mười địa của Bồ-tát, mỗi địa đều có tướng trạng riêng: Sơ địa thấy nghìn muôn cõi Phật đầy kho báu; đến Thập địa thấy sắc thân Phật vàng rực, phóng quang minh thuyết pháp. Tại mỗi địa, Bồ-tát sinh ra các Đà-la-ni tương ứng và thành tựu các Ba-la-mật từ Bố thí đến các Nguyện mãn."

Kệ Thập địa công đức:

Thập địa trang nghiêm trí vô biên,
Tam-muội gia trì định lực kiên.
Vạn đức hồng danh giai thành tựu,
Hư không hữu tận nguyện vô biên.

Diễn thơ lục bát:

Mười tầng thánh địa trang nghiêm,
Trí mầu rực rỡ soi tìm bến mê.
Định tâm nương bóng Bồ-đề,
Thần thông biến hóa lối về thong dong.
Độ người tròn quả quyết lòng,
Dẫu hư không tận, nguyện không đổi dời.

Phật giải thích nghĩa của "Ba-la-mật" là sự tiến tu viên mãn, là trí tuệ bậc nhất, chẳng kẹt ở hữu vi hay vô vi, thấu rõ sinh tử, hiển hiện pháp tạng vô tận, trừ sạch chướng ngại, tu hành mà không mong cầu báo đáp, thành tựu chúng sinh và đạo quả.

Bấy giờ Thiên tử Sư Tử Phấn Tấn Quang khen ngợi pháp này như cam lộ. Phật bảo nếu ai nghe kinh này sẽ không lui sụt tâm Bồ-đề. Người đọc tụng, biên chép kinh này khi thân hoại mạng chung sẽ thường thấy Phật, được vô số Đà-la-ni, có thể hiện thân Phật khắp mười phương để thuyết pháp mà pháp tướng vốn bất động, không đến không đi.

Khi Phật nói pháp xong, ba nghìn Bồ-tát đắc Vô sinh pháp nhẫn, vô số chúng sinh phát tâm Bồ-đề. Bồ-tát Tư Vô Lượng Nghĩa cùng thiên long bát bộ đều vui mừng tin nhận, đỉnh lễ làm theo.