Bước tới nội dung

Biên dịch:Tân thư

Văn thư lưu trữ mở Wikisource
Tân thư  (nhà Hán) 
của Giả Nghị, do Wikisource dịch từ tiếng Trung Quốc
Giả Nghị 賈誼 đời Tây Hán. Trong "Hán thư – Nghệ văn chí" (漢書‧藝文志), mục Nho gia ghi Giả Nghị có 58 thiên. Sùng Văn Tổng Mục (崇文總目) chép: bản gốc có 72 thiên, Lưu Hướng (Liú Xiàng) san định còn 58 thiên. Tùy thư, Đường thư đều ghi 9 quyển, nhưng có bản khác là 10 quyển. Xét nay Tùy thư, Đường thư đều ghi 10 quyển, không có thuyết 9 quyển, có lẽ người hiệu đính Tùy thư, Đường thư chưa thấy Sùng Văn Tổng Mục, nên dựa theo bản hiện nay mà sửa lại. Người đời Minh truyền khắc sách cổ thường như vậy, không có gì lạ.

Tuy nhiên, bản hiện nay chỉ còn 56 thiên, lại có thiên Vấn hiếu chỉ có tên mà không có nội dung, thực ra chỉ còn 55 thiên, không còn là bản cũ thời Bắc Tống nữa. Lại theo Trần Chấn Tôn (Chén Zhèn Sūn) trong Thư lục giải đề, đầu sách là Quá Tần luận, cuối là Điếu Tương phú, và có trích tiểu truyện của Giả Nghị ở quyển 11. Nay bản hiện tại tuy mở đầu bằng Quá Tần luận, nhưng cuối không có Điếu Tương phú, cũng không có quyển 11 phụ lục, nên không phải bản thời Nam Tống.

Sách này phần lớn lấy từ tiểu truyện của Giả Nghị, cắt đoạn văn, đảo lộn thứ tự, thêm tiêu đề, rất rối loạn không có hệ thống. Chu Tử ngữ lục nói: “Giả Nghị Tân thư ngoài phần chép trong Hán thư, còn lại khó mà tinh thuần, xem ra chỉ là tập ghi chép tạp nham của Giả Nghị mà thôi. Trong đó việc nào cũng có chút ít.” Trần Chấn Tôn cũng cho rằng những phần không có trong Hán thư thì nông cạn, không đáng xem, quyết không phải sách của Giả Nghị.

Xét trong Hán thư phần truyện Giả Nghị có lời bình rằng: “Những gì ông trước tác có 58 thiên, chọn những phần sát với thời sự để đưa vào truyện.” Ứng Thiệu (Yìng Shào) chú Hán thư cũng ghi dưới Quá Tần luận: “Đây là thiên đầu tiên trong sách của Giả Nghị.” Như vậy, những gì chép trong truyện đều thuộc 58 thiên, đủ làm chứng. Lời bình còn nói đến “ba biểu, năm nhử” để ràng buộc Thiền Vu, chú của Nhan Sư Cổ (Yán Shīgǔ) dẫn sách Giả Nghị cũng giống với bản hiện nay. Lại chú Văn Đế bản kỷ dẫn sách Giả Nghị về việc Vệ hầu triều Chu, sứ giả Chu hỏi tên, cũng giống bản hiện tại. Như vậy, bản hiện tại chính là bản người đời Đường từng thấy, đủ làm chứng.

Tuy nhiên, hoàn toàn không có lý do gì để trích một đoạn mà lập thành một thiên, cũng không có lý do gì để nối mười mấy thiên lại thành một bản tấu dâng lên triều đình. Có thể Quá Tần luận, Trị an sách vốn là một phần trong 58 thiên, sau nguyên bản thất lạc, người đời sau lấy những phần còn lại trong truyện, tách đoạn, đặt tiêu đề, để đủ số 58 thiên, nên mới rối loạn như vậy. Sách này không hoàn toàn là thật, cũng không hoàn toàn là giả. Chu Tử cho là bản thảo ghi chép tạp nham, chưa xét kỹ thực chất; Trần Chấn Tôn cho là hoàn toàn không phải sách của Giả Nghị, lại càng không phải lời luận xác đáng.

Hơn nữa, những phần không có trong Hán thư, tuy nhiều chỗ giống Thuyết uyển, Tân tự, Hàn thi ngoại truyện, nhưng như phần ghi chép của Thanh Sử thị về lễ thai giáo thời cổ, hai thiên Tu chính ngữ thượng và hạ đều là lời dạy của đế vương, các thiên Bảo phụ, Dung kinh đều trình bày điển tích xưa, có nguồn gốc rõ ràng. Phần giải thích bài Trù Ngu trong Thi, Tiềm long, Kháng long trong Dịch cũng rất thấu hiểu nghĩa kinh. Vậy sao có thể hoàn toàn xem là nông cạn không tinh thuần được? Tuy có chỗ thiếu sót, lộn xộn, nhưng không thể vì thế mà bỏ đi.

Tứ khố toàn thư

[sửa]
  • Tân thư (tứ khố toàn thư bản )
  • Tân thư (tứ bộ tùng san bản )

Mục lục

[sửa]
  • Quyển đệ nhất quá tần thượng 〈sự thế 〉 quá tần hạ 〈sự thế 〉 tông thủ 〈sự thế 〉 sổ ninh 〈sự thế 〉 phiên thương 〈sự thế 〉 phiên cường 〈sự thế 〉 đại đô 〈sự thế 〉 đẳng tề 〈sự thế 〉 phục nghi 〈sự thế 〉 ích nhưỡng 〈sự thế 〉
  • Quyển đệ nhị quyền trùng ngũ mỹ 〈sự thế 〉 chế bất định thẩm vy 〈sự thế 〉 giai cấp 〈sự thế 〉
  • Quyển đệ tam tục khích 〈sự thế 〉 thì biến 〈sự thế 〉 khôi vĩ 〈sự thế 〉 nghiệt sản tử 〈sự thế 〉 đồng bố nhất thông thuộc viễn 〈sự thế 〉 thân sơ nguy loạn 〈sự thế 〉 ưu dân 〈sự thế 〉 giải huyện 〈sự thế 〉 uy bất tín 〈sự thế 〉
  • Quyển đệ tứ hung nô 〈sự thế 〉 thế ty 〈sự thế 〉 hoài nan 〈sự thế 〉 vô súc 〈sự thế 〉 chú tiền 〈sự thế 〉
  • Quyển đệ ngũ phó chức 〈liên ngữ 〉 bảo phó 〈liên ngữ 〉 liên ngữ 〈liên ngữ 〉 phụ tá 〈liên ngữ 〉 vấn hiếu
  • Quyển đệ lục lễ dung kinh 〈liên ngữ 〉 xuân thu 〈liên ngữ 〉
  • Quyển đệ thất tiên tỉnh 〈liên ngữ 〉 nhĩ tý 〈liên ngữ 〉 dụ thành 〈liên ngữ 〉 thoái nhượng 〈liên ngữ 〉 quân đạo 〈liên ngữ 〉
  • Quyển đệ bát quan nhân 〈liên ngữ 〉 khuyến học 〈liên ngữ 〉 đạo thuật 〈liên ngữ 〉 lục thuật 〈liên ngữ 〉 đạo đức thuyết 〈liên ngữ 〉
  • Quyển đệ cửu đại chính thượng đại chính hạ tu chính ngữ thượng tu chính ngữ hạ
  • Quyển đệ thập lễ dung ngữ thượng lễ dung ngữ hạ 〈tạp sự 〉 thai giáo 〈tạp sự 〉 lập hậu nghĩa 〈tạp sự 〉
  • Dật văn