Tập bài thi bằng Sơ học yếu lược/11
11. — MẢ HÙNG-VƯƠNG
Đời thượng-cổ, kinh-đô nước ta trước hết đóng ở Phong-châu, bây giờ thuộc vào địa-hạt tỉnh Phú-thọ. Tuy ngày nay không còn có di-tích gì nữa, nhưng ở vùng ấy về phủ Lâm-Thao có quả núi cây cối sầm uất, mà tục truyền ở đấy có mả vua Hùng-vương. Ở trên núi lại có đền thờ. Hiện nay đền ấy đã sửa sang lại thật là mới mẻ mà hằng năm đến ngày mồng mười tháng ba có hội rất vui, người ta đi lễ bái rất đông.
CÂU HỎI
1. Cắt nghĩa chữ: Địa-hạt, cổ-tích.
2. Trong bài này chữ sầm-uất nghĩa là gì?
3. Giải nghĩa câu: Quan-hệ đến lịch-sử.
(Phú-Thọ)
TRẢ LỜI
1. Địa hạt là khu đất thuộc về một hạt nào, hoặc một làng, một tổng, một phủ, một tỉnh, một nước; như nói địa-hạt phủ Lâm-Thao, địa-hạt tỉnh Phú-Thọ, địa-hạt xứ Bắc-kỳ, v.v. — Cổ là xưa, tích là dấu vết; cổ-tích là một nơi đền, miếu, thành quách tự ngày xưa còn lại làm một cái dấu vết cho người đời sau.
2. Chữ sầm uất trong bài này ý nói cây cối um-tùm rậm rạp.
3. Lịch-sử là quyển sách chép các công việc đời trước nghĩa rộng là các công việc ấy. Quan-hệ đến lịch-sử là nói một vật gì, một nơi nào có liên-lạc đến công việc người đời xưa.
LỜI DẶN. — Nên nhận những tiếng: trước (X. bài Ngày giỗ, tr. 15); — Phong-châu, châu huyện, châu báu; — di tích, di dịch, man di, — chim gi, gà gi, khóc như gi; — tục truyền (X. bài Quốc-ngữ, tr. 7)