Tập bài thi bằng Sơ học yếu lược/III
III
(Tả cảnh). — Anh hãy tả cảnh ngày mùa làng anh.
(Phong-Doanh Nam-định)
BÀI LÀM
(Mở bài) — Năm nay làng tôi gặt về độ tháng năm. Nhân một hôm tôi về nhà quê thăm cha mẹ tôi, tôi được mục-kích cái cảnh-tượng ngày mùa ở chốn thôn dã.
(I). Ngoài đồng trong một màu vàng ối: các bông lúa nặng chĩu những hột mẩy giạp xuống gần đất; thủynh thoảng một luồng gió thổi, các cây lúa lướt theo chiều gió khác nào như những làn sóng trong sông trong bể vậy.
(II). Ruộng nào ruộng nấy, lố nhố những người. Các người thợ gặt, phần nhiều là đàn bà, tay phải cầm hái, cắt một lượm lúa, tay trái đỡ ngay lấy đặt lên trên ruộng. Mấy người đi sau, nhặt các lượm lúa ấy, bó vài ba lượm lại thành một bó nhỏ, rồi lại bó nhiều bó nhỏ lại thành bó lớn để gánh về nhà. Họ làm rất nhanh nhẹn, không bao lâu mà một phần ruộng lúa đã cắt hết, chỉ còn trơ lại những cẳng cây lúa chơm chởm ở trên mặt ruộng. Đương khi gặt, họ trò truyện hát xướng thật là vui vẻ lắm.
(III). Tôi trông thấy cảnh-tượng ấy mà tự nghĩ rằng: các nhà làm ruộng, cả năm đầu tắt mặt tối, chân lấm tay bùn, cầy bừa gieo cấy, chỉ mong được hột thóc mà ăn. Nay đến ngày được thu-hoạch cái của mồ hôi nước mắt mình làm ra thì còn gì vui sướng bằng.
LỜI CHỈ DẪN. — Bài này cũng thuộc về thể văn tả cảnh, nhưng có khác hai bài trước, vì 2 bài trước chỉ tuyền tả phong-cảnh, còn trong bài này vừa tả phong-cảnh vừa tả các người cử động ở trong cảnh ấy (đây tức là các người thợ gặt). Cách dàn tứ những bài ấy nên như vầy:
I. Tả phong-cảnh chỗ ấy.
II. Kể công việc các người làm.
III. Cảm tưởng của mình.
ĐẦU BÀI TƯƠNG TỰ
9. — Tả cảnh ngoài đồng lúc đương cấy.
10. — Anh đã xem một người thợ cày cày ruộng, anh trông thấy gì hãy nói ra.
11. — Anh đã được xem một buổi tát nước ở ngoài đồng, anh trông thấy gì hãy kể ra.