Tập bài thi bằng Sơ học yếu lược/XIX
XIX
(Thư) Hàng năm trong làng anh có mở hội vào đám để tế thần. Anh viết thư cho bạn anh kể công-đức của ông thần làng anh và tả cảnh ngày vào đám ấy cho bạn anh biết.
(Bắc-Ninh)
LỜI CHỈ DẪN
Bài này có bốn đoạn:
1· Mở bài. — Nói đám hội làng anh mở vào ngày nào để tế vị thần nào.
2· Kể công đức ông thần. -- Đoạn này tùy theo mỗi ông thần một khác. Phải nhận rằng trong đầu bài chỉ bảo kể công-đức ông thần chứ không phải kể sự-tích ông ấy. Công-đức là nói ông ấy trước đã từng làm được công-cuộc gì hiển-hách có ých lợi cho cả nước (như đức Trần-Hưng-Đạo, ông Phạm-Ngũ-Lão đã có công đánh giặc cứu nạn cho nước; vua Lý Thái-tổ, vua Lê Thái-tổ đã có công khai sáng đế-nghiệp, v. v) hoặc riêng cho một vùng một làng nào (như các vị thành-hoàng các làng.)
3· Tả cảnh ngày vào đám. — Trong một đám hội của ta thường có tế, rước và các cuộc chơi như chọi gà, đánh vật, đánh cờ, hát tuồng, hát nhà trò, v. v. nên châm-chước mà kể ra cho rõ ràng gẫy gọn, không nên nói rườm dài quá.
4. Kết. -- Anh xem hội có vui thú không, và nghĩ ngợi thế nào nên nói qua ra.
Nhời văn. — Bài này phải làm ra nhời thư viết cho bạn.
ĐẦU BÀI TƯƠNG TỰ
60. — Anh vừa đi xem hội Phủ-Giầy (hoặc Kiếp-Bạc, làng Gióng, đền Sòng, Lim, Láng, v. v.). Anh viết thư thuật lại chuyện đi xem hội cho bạn anh biết.
61. — Ở làng anh (hoặc tổng anh) vừa làm lễ khánh-thành một cái trường học. Anh viết thư thuật chuyện lại cho bạn anh biết.