Tập bài thi bằng Sơ học yếu lược/XVII
XVII
(Thư khuyên răn) Anh anh học trên tỉnh hay chơi làm biếng. Cha anh nghe tin ấy bảo anh viết thư lên khuyên răn, anh hãy viết hộ cha anh cái thư ấy.
(Đông-Quan Thái-Bình)
BÀI LÀM
(Chỗ ở) ngày . . . tháng . . . năm . . .
Thưa anh,
Em kính gửi lời lên thăm anh được mạnh. Ở nhà cha mẹ các anh chị và các em vẫn được như thường. Vụ chiêm ở nhà cũng đã gặt xong mà năm nay cũng khá.
Hôm nọ chú Ba ở ngoài tỉnh về chơi nhà quê, có nói chuyện với cha rằng: độ này sắp đến kỳ thi Sơ-học Pháp-việt mà anh lại chểnh mảng việc học, cứ ngày ngày cùng với mấy người bạn hư chơi bời lêu lổng. Cha nghe thấy tin ấy vừa buồn vừa giận, bảo em viết thư lên khuyên răn anh.
Cha dạy rằng: Thời buổi bây giờ, bất kỳ làm gì cũng phải học; có học thì mới biết đọc, biết viết, biết tính-toán biên chép, biết điều này lẽ nọ để sau này có thể làm trọn bổn-phận của mình đối với nhà với nước và làm được nghề nghiệp gì để nuôi thân mà tự-lập. Nếu bây giờ anh không chịu khó học tập thì cả đời đành chịu dốt nát, không làm được công chuyện gì mà ai nấy đều khinh-bỉ. Bây giờ anh em ta đương lúc tuổi trẻ, trí khôn đương mở mang, công việc chưa phải lo nghĩ đến, chính là lúc học-hành dễ tấn tới. Nếu bây giờ anh không chịu khó, bỏ phí thời giờ quí báu, thì sau này anh có hối lại cũng không kịp nữa.
Đó là những nhời cha dặn em viết cho anh biết và cũng là những điều cha thường khuyên bảo chúng ta luôn. Em mong rằng khi anh đọc xong bức thư này, anh biết tu-tỉnh lại mà chăm chỉ học hành để kịp kỳ thi Sơ-học sắp tới này cho đỗ, để trước là làm vui lòng cho cha mẹ ta, sau là khỏi uổng công anh học tập mấy năm nay.
Em thân yêu
Ký tên
ĐẦU BÀI TƯƠNG-TỰ
55. — Anh ra tỉnh học, nghe tin ở nhà em anh hay tập hút thuốc. Anh viết thư cho em anh kể các điều hại của sự hút thuốc để khuyên em anh chừa đi.
56. — Anh viết thư cho một người bạn thân khuyên đừng nên uống rượu (Hãy kể các điều hại của rượu ra.)