Trang:Đại Nam quấc âm tự vị 1.pdf/315

302

ĐÒ

---

 Viết chữ liu-. Viết chữ không ra nét, in như hình rắn bò.

𠰀

Đíu. n.

 Đơn-. Vấn vương, răng rịt, một nghĩa với tiếng lăng líu.

都	Đo. n. Sánh thước tấc cho biết dài vắn, rộng hẹp.

 -đắn. Tiếng đôi cũng hiểu là đo.

 Đắn-. id. Sánh so, xét nét kĩ càng. (Như nói về tài đức):Đắn đo cân sức cân tài.

 -lường. Tiếng đôi cũng hiểu là đo; đo bề rộng hẹp, lường thì là đong lường.

 So-. So sánh làm cho bằng nhau; phân bì. So đo hơn thiệt. So đo từ phân(?) từ lắc(?).

 Sâu-. Giống như sâu nhỏ, bò thì uốn khúc nhập cả đầu đuôi, rồi lại buông ra, như hình bỏ thước mà đo.

 Cây sò-. Tên cây hay mọc theo đất rẫy(?).

 Lòng sông lòng biển còn dò, nào ai bê thước mà ― lòng người. Lòng người khó biết.

 Phép-. Phép dạy về việc đo đất, lấy tọa độ, địa đồ.

 -ruộng. Lấy thước tấc sào mẫu đất ruộng.

 -đất. Định thước tấc miếng đất là bao nhiêu.

 -cây. Đắn đo cho biết thước tấc cái cây là bao nhiêu.

 -vải. Định thước tấc cây vải.

 -phónghoặc ―phỏng. Đo qua, đo ước chừng, phỏng chừng.

度	Đọ. c. Lấy hai vật mà sánh cho biết chiều cao thấp, rộng hẹp, lớn nhỏ thế nào.

 -vóc. Sánh hai vóc cho biết cao thấp, lớn nhỏ.

 So-. Xeo nạy, phân bì.

 Bàn-. Ván lót ngang thân sau bỏng lái, phía gần bánh lái.

妬	Đó. (Đây.) n. Tiếng chỉ chỗ xa hơn đối với tiếng đây, cũng có khi dùng như tiếng ấy.

 Đâu-. Khắp chỗ. Lại dùng như tiếng hồ nghi, tiếng ước chừng.

 Ở-. Ở chỗ ấy, tiếng chỉ chỗ.

 Đây-. Này, kia, lấy theo nghĩa gần nhau.

 Lấy-. Lấy theo lẽ ấy, suy theo việc ấy.

 Bỏ-. Bỏ, để tại đó; không biết tới:Chuyện đâu bỏ đó.

 Để-. Để tại đó.

 Ngồi-. Ngồi tại chỗ ấy.

 Đứng ―.  Đứng tại chỗ ấy.

 -ấy. Tiếng chỉ chỗ, chỉ vật ở gần trước mắt. Tiếng tục nói trại làđó ế.

 Mới-. Mới tức thì.

 Rồi-. Kế(?) lấy(?) đó, rồi việc ấy, đoạn thì?.

 Khi-. Khi ấy.

 Lúc-. Lúc ấy.

 Làm chi-. Làm chi nơi ấy.

 Nói thiệt-. Ấy tôi không nói sai, ấy tôi không nói dối.

 Ai đi-. Ai đi nơi ấy.

 Tuổi-. Tuổi ấy, người ấy.

 Thấy ― mà khó ăn. Thấy trước mắt mà khó lấy, nghĩa là muốn mà không làm gì được.

𥯉	Đó. n. Cái đụt, cái giổ để cho cá vào.

 -đứng. Đụt dựng đứng.

 -nằm. Đụt để nằm.

 Đăng-. Tiếng kêu chung cả đồ vi cá, nhốt cá.

 Chạy lờ mắc ―. Chạy khỏi đầu này, lại mắc đầu kia. Mắc mưu, mắc mớp rồi.

渡	Đò. c. Ghe đưa qua sông hoặc đưa theo đàng(?) sông.

 Ghe-. id.

 -giang. id. Chữ gian với chữ giang đồng một vần; kẻ đưa đò hay ăn cắp, cho nên hiểu ra nghĩa gian tham.

 -ngang. Ghe đưa ngang qua sông.

 -dọc. Ghe đưa đi theo đàng sông.

 Đưa-. Đưa bộ hành qua sông hoặc đi theo đàng sông.

 Chèo-. Chèo ghe đò, nghĩa mượn thì là ch*(?) lâu; đi sau kẻ khác.

 Qua-. Đi qua sông. Đi theo đò mà qua.

 Đi-. Ngồi đò mà đi.

 Quágiang-. Nhờ đò mà đi chung; đi chung một đò; đi chung một lượt.