Bước tới nội dung

Trang:Lịch sử Nam tiến của dân tộc ta (越南民族南進史).pdf/12

Văn thư lưu trữ mở Wikisource
Trang này đã được hiệu đính, nhưng cần phải được phê chuẩn.
— 10 —

Lâm-ấp bị diệt, từ đó đất thuộc về nhà Tùy. Nhà Tùy chia đặt ra làm 3 châu là Đãng-châu (Quảng-bình Quảng-trị, Thừa-thiên), Nông-châu (Quảng-nam Quảng-nghĩa) Xung-châu (Bình-định Phú-yên). Kế lại đổi Đãng-châu làm quận Tỵ-cảnh, thống 4 huyện Tỵ-cảnh, Chu-ngô, Gia-lãnh, Tây-quyển, Nông-châu làm quận Hải âm, thống 4 huyện Tân-dung, Chân-long, Đa-nông An-tạc, Xung-châu làm quận Lâm-ấp, thống 4 huyện Tương-phố, Kim-sơn, Giao-giang, Nam-cực. Cuối đời nhà Tùy. Phạm-Chí lại họp quân chiếm giữ đất cũ. Đầu đời Đường, nhà Đường lại dụ hàng được, mới đổi Lâm-ấp làm Lâm-châu, Tỵ-cảnh làm Cảnh-châu, Hải-âm làm Sơn-châu. Năm Trinh quán thứ 2 (628), cháu Phạm-Chí là Phạm-đầu-Lê khôi phục được nước, sai sứ dâng hạt Hỏa-châu, chim yểng ngũ sắc và sừng thông-thiên-tê sang nhà Đường. Đầu Lê mất, con là Trấn Long nối ngôi, song lại bị tên Ma-a-man Đa-gia-độc giết mất. Người trong nước bèn lập người con nhà cô Đầu Lê là Chư-cát-Địa lên làm vua, đổi quốc hiệu gọi là nước Hoàn vương Trong năm Nguyên hòa đời Đường Hiến-tôn, nước Hoàn vương lại vào cướp châu Hoan (Nghệ Tĩnh), châu Ái (Thanh), phải quan Đô bộ An nam là Trương-Chu đánh phá, bèn bỏ Lâm-ấp mà dời nước vào Chiêm, gọi là nước Chiêm-thành (vì chỗ đó có núi Chiêm bất lao).

Đến khi nước ta độc lập, về thời nhà Đinh, Chiêm-thành định vào cướp Kinh-thành Hoa-lư (Ninh-bình), song hải quân vượt qua cửa bể Đại ác thì bị bão mà vỡ quân phải chạy. Đến đời nhà Lê, Chiêm-thành lại bắt giam sứ giả nước ta, vì vậy quân ta vào đánh chém được tướng Chiêm và phá tan thành mà trở về.

Đến đời nhà Lý vua Thái tổ năm Thuận thiên thứ 2 (1011) quân ta lại vào đánh Chiêm-thành ở trại Bố chính (Quảng bình) mà đuổi đến tận núi Long tỵ (núi này nay ở phía tây huyện Bình-chính 5 dậm). Đời vua Thái-tôn, nhân nước Chiêm