Bước tới nội dung

Trang:Lịch sử Nam tiến của dân tộc ta (越南民族南進史).pdf/16

Văn thư lưu trữ mở Wikisource
Trang này đã được hiệu đính, nhưng cần phải được phê chuẩn.
— 14 —

vào làm Thăng-hoa An-phủ-sứ, rồi thiên dân mạn bắc vào ở mấy châu ấy, cho cả vợ con được đi theo; lại cho dân nộp trâu chuộc tội để lấy trâu mà cấp cho những dân thiên cư ấy. Từ đó dân ta thiên vào ở mặt nam càng ngày càng nhiều.

Hiệu Khai đại năm đầu (1403), quân ta lại vào đánh Chiêm-thành, vua Hồ Hán Thương dự chia đất Chiêm ra làm các châu huyện, sai Phạm-nguyên-Khôi thống xuất hai mươi vạn quân thủy bộ tiến vào. Quân pháp rất nghiêm, người nào lâm trận mà nhút nhát sẽ bị tội chém, vợ con điền sản sẽ phải thu làm của quan, Đại-quân vào đến Chiêm thành, vây thành Đồ-bàn (Bình-định,) nhưng vì quân đi đã chín tháng giời, lương hết lại phải kéo về.

Không được bao lâu thì nhà Hồ bại; quân Minh vào chiếm nước ta, ta còn lo chống chỏi với giặc Minh chưa xong, vua Chiêm-thành là Ba-Đích-lại nhân dịp đó chiếm lấy 4 châu Thăng, Hoa, Tư, Nghĩa mà lại thường hay vào biên cương cướp phá. Sau khi nhà Lê phục quốc, niên hiệu Thái-hóa thứ 2 (1444), vua Chièm là Bí Cai lại vào cướp phá đất Hóa-châu; vua Nhân-tôn mới sai ông Lê-Phụ, ông Lê-Khả vào đánh thành Đồ-bàn, bắt Bí-Cai đem về. Người trong nước mới lập người cháu vua cũ Bố Đề là Ma-a-quy-lai lên làm vua. Em Quy-Lai là Quy-Do lại giam anh mà tự lập. Sau Bàn-la-trà-duyệt giết Quy-Do mà cướp lấy rồi truyền ngôi cho con là Bàn-la-trà-toàn. Năm Hồng-Đức thứ 1 (1470), mùa thu tháng 8 vua Chiêm là Bàn-la-trà-toàn thân xuất thủy bộ tượng mã vào cướp Hóa-châu. Trấn-tướng Hóa-châu là Phạm-văn-Hiển thế không địch nổi mới dồn dân vào cả trong thành rồi đưa thư cáo cấp về triều. Vua Thánh-Tôn liền xuống dụ trưng binh mộ tướng. Tháng 11, định ra 52 điều quân luật. Ngày mồng 6. vua xuống một tờ chiếu nói việc thân chinh Chiêm-thành, sai thái-sư Lân-quận-công Đinh-Liệt, Thái-bảo Kỳ-quận-công Lê-Kiện lĩnh quân ba phủ đông nam bắc đi trước, ban bố 24 điều về việc đi đánh Chiêm-thành ra các dinh và các