Bước tới nội dung

Trang:Luan ngu 1.pdf/63

Văn thư lưu trữ mở Wikisource
Trang này đã được hiệu đính, nhưng cần phải được phê chuẩn.
— 57 —

thế nào là trí? Đáp rằng: Biết người là trí. Ông Phàn-Trì chưa hiểu, có ý nghi yêu người với biết người ý-nghĩa khác nhau hẳn, vậy thì đạo nhân cùng đạo trí không tương thông được với nhau ư? Đức Khổng-tử lại bảo rằng: Cất người thẳng bỏ người cong, khiến được người cong hóa làm thẳng. Ông Phàn-Trì lui, đến ra mắt ông Tử-Ha nói chuyện lại rằng: Hôm trước hầu thầy m hỏi thế nào là trí. Thầy bảo rằng: Cất người thẳng bỏ người cong, khiến được người cong hóa làm thẳng, là ý nói làm sao? Ông Tử-Hạ bảo rằng: Thầy nói đạo trí mà gồm cả đạo nhân, ý thực là rộng thay! Xem như đời xưa vua Thuấn có thiên-hạ, kén ở trong chúng nhân mà cử dùng ông Cao-Giao, thời người bất-nhân hóa làm nhân, hình như kẻ bất nhân nó tránh xa vậy; vua Thang có thiên-hạ, kén ở trong chúng nhân mà cử dùng ông Y-Doãn, thời người bất nhan cũng hóa làm nhân, hình như kẻ bất-nhân nó tránh xa vậy. Thế là làm trí mà gồm được cả đạo làm nhân.

104. Phàn-Trì vấn nhân. Tử viết: Cư xử cung; chấp sự kính; dữ nhân trung; tuy chi di-địch, bất khả khí dã.

(Xem trong bộ Tứ-thư chính-văn chữ nho quyển Hạ-luận về thiên Tử-Lộ tờ 12).