Bước tới nội dung

Trang:Tây-Hành Nhật-ký Bài Tự của Lạc-Viên Tôn-thất-Đàn.pdf/7

Văn thư lưu trữ mở Wikisource
Trang này đã được hiệu đính, nhưng cần phải được phê chuẩn.
— 5 —

hay là đám la bới chi nhau cả, giữa đường thời xe điện lớn, xe điện nhỏ, xe máy, xe ngựa, chạy qua chạy lại thường có trăm chiếc, người đi chân thường có hàng ngàn người, mà không hề nghe la nói không thấy đụng nhau, mỗi chỗ ngã tư, hoặc ngã sáu có một người police cầm cái bâton ngắn, hễ dơ đứng lên mà vu vơ một thí, thời xe nào cũng phải đứng lại hết, rồi người police dơ nằm cái bâton chỉ về ngã nào thời đoàn xe ngã ấy chạy, dẫu cho xe ông nào lớn mấy cũng phải như vậy, không ai được dành lẫn ai hết; đường xe đi cách một đoạn chừng 300 thước, có đóng mấy cái dấu bằng sắt sát đất để cho người ta đi bên ni đường qua bên tê đường, cứ giữa dấu mà đi, thời xe thấy phải tránh, rứa là xe tránh người chớ không phải người tránh xe, cho nên khi người đương đi giữa đường, hễ thấy xe chạy tới, thời đương đi bên nào cứ đứng yên bên ấy, rồi xe tự tránh, không hề thấy người đi chân có sợ hãi chạng rạng chi cả coi vậy thời biết cái hiệu lịnh của người ta nhứt định rõ ràng Vào mấy chỗ vườn công, chỗ thời rộng chừng 5, 3 mẫu, chỗ thời đến 15, 20 mau, đường sá bồn cảnh có hàng có lối, có hoa rực rở như nệm trải, như gấm thêu, không thấy người canh gác ai muốn vào thời vào mà không thấy ai giám bẻ một nhánh lá hay là giám hái một nhành bông, chỉ lấy mắt mà nhìn thôi, chiều lại thời đàn ông, đàn bà người lớn con nít kéo nhau đến vườn dạo chơi, mỗi đoạn đã có ghế để sẵn, đi chán lại ngồi, người thời coi sách coi nhật trình, người thời thêu thùa may vá, con nít thời đua bơi vọt nhảy, kể có hàng trăm hàng nghìn người mà trẻ con cũng biết giữ phép, không hề thấy đứa nào bước lên bờ cỏ, hay là đi vô bồn hoa như mấy đứa ba bốn tuổi dại lỡ bò vô thời những đứa mươi hai tuổi đã chạy bồng ra liền, coi vậy thời biết pháp luật người ta rõ ràng, ai nấy cũng đều biết mà giữ, hiệu lịnh nhứt định không ai còn giám làm sai, suy việc nhỏ thời ra việc lớn.

Ngày 14 Juillet tôi có được dự xem duyệt binh các hiệu quân có hàng vạn, ngựa vài ba ngàn con, tàu bay trên không một đoàn mười chiếc, đội ngụ chỉnh tề, oai thanh hùng tráng kể không xiết, chỉ nói lấy sự người đi coi, đã có cái vẻ khác hơn mình nhiều, đường duyệt binh dài cũng bằng Đập-đá lên đến cầu Care, người đi coi lấy van mà kể, mà từ đầu đường đến cuối đường chừng mười người police cầm cái bâton ngắn, đi nhịp nhịp ra dấu, chớ không đập đánh xô đẩy chi hết, mà không thấy người nào đi ra giữa đường, chỉ ngồi hai bên lề thẳng như giây dăng, lặng phắc