đầu đến cuối. Bởi vậy các thứ sách danh-thơ, ngươi muốn bảo ta đọc thuộc lòng cuốn chi, ta sẻ đọc lại cho ngươi hãn dạ.
— Như thế thì ông biết được nhiều thứ tiếng?
— Ta chỉnh biết được năm thứ tiếng, những là tiếng Đức (A-lê-măn), tiếng Pháp (Langsa), tiếng Ý (I-ta-li), tiếng Anh (Ăng-lê), và tiếng Tây-ban-nha (Y-pha-nho) lại nhờ tiếng Hy-lạp (Ca-rết) xưa mà biết được tiếng Hy-lạp nay, song ta nói không đúng cho mấy, nên ta đang ôn cố.
Ông ôn cố tiếng Hy-lạp sao?
— Phải, ta có lập ra một cuốn tự-vị con, đam những tiếng ta đã biết rồi vào đó, trộn đi trộn lại, sang qua sớt lại đặng cho đũ mà tỏa cái trí tư tưởng cũa ta ra. Ta đã thuộc lòng gần được một ngàn tiếng Hy-lạp, tuy tiếng Hy-lạp có hơn 10 muôn tiếng, mà ta biết chừng một ngàn, cũng đã đũ dùng. Thiệt nếu muốn cho ta đặt để cao kỳ thì khó, chớ nói việc tầm thường, làm cho ai cũng đều hiểu được, thì ta đũ dùng.
Đăn-tết nghe nói vậy lại càng khâm phục Cao-tăng, song vì muốn vấn nạn thêm, nên mới nói rằng:
— Ông nói họ không có phát viết mực, như vậy ông lấy chi mà làm ngòi đặng viết sách ông ra được?
— Ta lấy xương đầu cá họ phát cho mình ăn trong các ngày không cho ăn thịt đó. mà làm ra rất tốt hơn ngòi viết thường bội phần. Bởi đó mổi tuần ta trông cho đến ngày thứ tư, thứ sáu và thứ bảy đặng lấy xương cá dự trữ đó sau có mà dùng. Nhờ vậy mà ta viết truyện giải khuây được, nhớ việc xưa mà quên việc nay, ta tung hoành trong vòng tư tưởng mà quên được cuộc trăng trói chổ ni.
— Còn mực, ông lấy cái gì làm ra mà dùng?
— Vẫn trong khám ta khi trước có một cái lò lữa có ống khói thông lên trời, khi họ đam ta giam vô khám thì họ đã bịt lại rồi, thân trong lò lữa không thiếu gì là lọ nghẹ. Ta lấy lọ nghẹ hòa vào rượu chát mà mỗi bữa chúa nhựt họ đem cho ta uống đó, thì ta có mực dư giã để xài. Còn mấy đoạn sách nào đại khái thì ta dùng mực đỏ, là máu ta chích đầu ngón tay lấy ra mà viết.
— Chừng nào ông cho tôi coi các món ấy?
— Chừng nào cũng được.
— Tôi muốn coi bây giờ được không?
— Vậy thì ngươi hãy theo ta.
Nói rồi Cao-tăng chun trước xuống hầm, Đăn-tết nối gót theo sau.
