Trang:Viet Nam Su Luoc.djvu/125

Văn thư lưu trữ mở Wikisource
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
Trang này cần phải được hiệu đính.


CHƯƠNG IX

HỌ TRỊNH MẤT NGHIỆP CHÚA

1. Chúa Trịnh bỏ trưởng lập thứ
2. Kiêu-binh
3. Tây-sơn lấy Thuận-hóa
4. Tây-sơn dứt họ Trịnh

1. CHÚA TRỊNH BỎ TRƯỞNG LẬP THỨ. Từ khi quân chúa Trịnh lấy được đất Thanh-hóa rồi, Trịnh Sâm đắc chí, càng thêm kiêu-hãnh, lại có ý muốn cướp ngôi nhà Lê, bèn sai quan Thị-lang là Vũ trần Thiệu 武 陳 紹 sang nhà Thanh dâng biểu nói rằng con cháu họ Lê không có ai đáng làm vua nữa, và lại sai quan nội-giám đi với Vũ trần Thiệu đem tiền-của sang đút-lót mà xin phong làm vua. Nhưng sang đến Động-đình-hồ, thì Vũ trần Thiệu đem tờ biểu đốt đi, rồi uống thuốc độc mà chết, bởi vậy việc cầu phong lại bỏ, không nói đến.

Sau Trịnh Sâm say-đắm nàng Đặng thị Huệ 鄧 氏 惠, bỏ con trưởng là Trịnh Khải 鄭 楷 mà lập người con của Đặng-thị là Trịnh Cán 鄭 檊 làm thế-tử. Từ đó người thì theo Đặng-thị, người thì phò Trịnh Khải, trong phủ chúa chia ra bè-đảng.

Tháng chín năm nhâm-dần ( 1782 ) Trịnh Sâm mất để di-chiếu lập Trịnh Cán làm chúa và Huy-quận-công Hoàng đình Bảo 暉 郡 公 黄 廷 寳 làm phụ-chính. Trịnh Cán còn ít tuổi mà lại lắm bệnh, không mấy người chịu phục, bởi vậy cho nên thành ra sự biến-loạn.