Trang:Viet Nam Su Luoc.djvu/99

Văn thư lưu trữ mở Wikisource
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Trang này cần phải được hiệu đính.



Năm giáp-tí ( 1744 ) Vũ-vương mới xưng vương-hiệu đổi phủ ra làm điện, sửa-sang phép-tắc, và định triều-phục. Lại chia nước ra làm 12 dinh.

  1. Chính dinh 正 營 ( Phú-xuân )
  2. Cựu dinh 舊 營 ( Ái-tử )
  3. Quảng-bình dinh 廣 平 營
  4. Vũ-xá dinh 武 舍 營
  5. Bố-chính dinh 布 政 營
  6. Quảng-nam dinh 廣 南 營
  7. Phú-yên dinh 富 安 營
  8. Bình-khang dinh 平 康 營 đất Chiêm-thành
  9. Bình-thuận dinh 平 順 營
  10. Trấn-biên dinh 鎭 邊 營
  11. Phiên-trấn dinh 藩 鎭 營 đất Chân-lạp
  12. Long-hồ dinh 龍 湖 營

Dinh nào cũng đặt quan Trấn-thủ, quan Cai-bạ, quan Ký-lục để coi việc cai-trị. Còn phủ Quảng-nghĩa và phủ Qui-nhơn thì thuộc về tỉnh Quảng-nam, cho nên mỗi phủ đặt riêng quan Tuần-phủ và quan Khám-lý để coi mọi việc. Đất Hà-tiên thì đặt là Trấn, có quan đô-đốc cai-trị.

*

* *

Tóm lại mà xét, họ Nguyễn làm chúa miền nam, nhưng trước thì vẫn giữ chức vua Lê phong cho, mãi đến đầu thế-kỷ thứ XVIII năm nhâm-ngọ ( 1702 ) Nguyễn phúc Chu mới sai người sang cống vua nhà Thanh để xin phong làm vua, nhưng Thanh-triều nói rằng nước Nam còn có họ Lê không phong được cho họ Nguyễn. Việc ấy lại im đi. Nguyễn-phúc Chu bèn xưng là quốc-chúa và đúc cái ấn Đại-việt quốc Nguyễn chúa vĩnh trấn chi bảo 大 越 國 阮 主 永 鎭 之 寶 để làm cái truyền quốc-bảo, đến đời vua Thế-tổ mới thôi. Đến năm giáp-tí ( 1744 ) Nguyễn-phúc Khoát mới xưng vương-hiệu và đổi lại chế-độ, định ra triều-nghi.

Bấy giờ đất phía nam tuy độc-lập, nhưng họ Nguyễn chỉ xưng chúa, chứ không xưng vua và vẫn không đặt quốc-hiệu.