Bước tới nội dung

Trang:Vuong Duong Minh.pdf/296

Văn thư lưu trữ mở Wikisource
Trang này đã được hiệu đính, nhưng cần phải được phê chuẩn.

Bắt mối từ chỗ « tâm », tiên sinh lại quay về đạo Khổng. Tưởng cũng là do hoàn cảnh xã hội tư tưởng mà ra. Bấy giờ thiên hạ đương nhao nhao « thị Châu phi Lục » 是 朱 非 陸. Châu Hy phát xiển đạo Khổng, đã đưa nó về đường duy vật tiến hóa luận (évolutionnisme matérialiste) tìm lý nơi sự vật. Cách vật trí tri 格 物 致 知 là bổn chỉ của học thuyết Châu Hy. Đồng thời với Châu Hy có Lục Cửu-Uyên phản đối lại, mà chủ trương rằng « tâm tức là lý » 心 卽 理, Vương Dương Minh đã nhờ Lão, Thích mà rõ cái đạo « tâm », khi trở lại Khổng tất theo về họ Lục.

Thuyết của họ Lục làm hả lòng tiên sinh. Chữ « tâm » cũa họ Lục ăn với chữ « tâm » của tiên sinh đã tìm thấy trong Lão, Phật, lại cũng là chánh gốc của đạo Khổng. Cái học của những bậc thánh hiền đời thượng cổ. là học để mà « minh luân » mà thôi. Vua Thuấn truyền ngôi cho vua Vũ có dặn: « Nhân tâm duy nguy. Đạo tâm duy vi. Duy tinh duy nhất, doãn chấp quyết trung. »

297