凡 知 覺 處 便 是 心 如 耳 目 之 知 視, 聽 手 足 之 知 痛 癢, 此 知 覺 便 是 心
(Truyền Tập Lục, hạ). Cứ cái định nghĩa đó, thời « tâm » của Vương Dương Minh là cái mà ngày nay ta gọi là « ý thức » và người Pháp gọi là conscience psychologique.
Tâm tức là cái đê biết. Nhưng trong sự biết nào cũng có hai điều: một là cái « biết » hai là cái « bị biết ». Hay là nói khác nữa: một bên « chủ » một bên « khách », một bên « ta » một bên « ngoài ta », một bên « tâm » một bên « vật ». Tâm với vật là hai cái giáp bản 夾 板 (diptyques) đi đôi.
Quan hệ giữa tâm và vật (rapport du sujet et de l'objet) như thế nào? Vương Dương Minh đáp rõ ràng, như trong chuyện sau nầy. Một hôm tiên sinh dạo chơi Nam Trấn. Có người bạn chỉ cây bông trong hang núi mà hỏi: « Như cây bông nầy, tại chốn thâm sơn tự nở tự tàn đối với tâm của ta có quan
