hệ như thế nào? » Tiên sinh nói: « Khi anh chưa nhìn hoa, thời hoa nầy với lòng anh đều là tịch không. Khi anh lại đây nhìn hoa nầy thời nhan của nó rõ ra. Cho mới biết hoa nầy không ngoài tâm của anh ».
先 生 遊 南 鎮 一 支 指 岩 中 花 樹 問 曰 如此 花 樹 在 深 山 中 自 開 自 落 於 我 心 亦 何 相 關, 先 生 曰, 你 來 看 此 花 時 此 花 與 汝 心 同 歸 於 寂 你 來 看 花 時 則 此 花 顏 色 一 時 明 白 起 來, 便 知 此 花 不 在 你 的 心 外,
(Truyền Tập Lục hạ). Cứ theo lời nói đó, thời đối tượng (objet) của tâm, chỉ là cái đã chiếu vào tâm (copie de la réalité). Ngoài tâm không có vật 心 外 無 物. (Trả lời cho Thượng Khiêm 尚 謙.. Truyền Tập Lục. thượng) Vật, chỉ là vật trong tâm
Học-thuyết của Vương Dương Minh hẳn là duy tâm (idéaliste). Cái tâm ấy, tiên sinh lấy ở Phật giáo mà ra, đem
304
