Bước tới nội dung

Trang:Vuong Duong Minh.pdf/307

Văn thư lưu trữ mở Wikisource
Trang này đã được hiệu đính, nhưng cần phải được phê chuẩn.

(Truyền Tập Lục, trung. Trả lời cho Nhiếp Báo 聶 豹.) Định nghĩa « lương tri » nầy, tiên sinh lấy trong sách Mạnh Tử nơi quyển XIII, chương « Tận Tâm » 盡 心, phần trên. Mạnh Tử nói: « Cái người ta không học mà hay, là cái lương năng, cái người ta không lo nghĩ mà biết, là cái lương tri ».

人 之 所 不 學 而 能 者 其 良 能 也 所 不 慮 而 知 者 其 良 知 也

Vương Dương Minh đem lương năng hóa nhập vào lương tri. Lương tri của Vương Dương Minh cũng là lương năng nữa.

Cái lương tri, hay là cái tâm nhận thị phi đó, tức là cái mà ta gọi là lương tâm (conscience morale) Lương tri nầy thuộc về mặt « trí » (côté intellectuel) mà tri giác nói trước đây thuộc về mặt « tình » (côté affectif) của một con tâm duy nhất nơi học thuyết Vương Dương Minh. Tâm ấy không có thể. Nó tùy theo mặt « tình » hay mặt « trí » mà mượn thể nơi tri

308