Bước tới nội dung

Trang:Vuong Duong Minh.pdf/308

Văn thư lưu trữ mở Wikisource
Trang này đã được hiệu đính, nhưng cần phải được phê chuẩn.

giác hay nơi lương tri của trời đất muôn vật cảm ứng vào nó,

Về mặt « trí », thời cái thể của tâm, là « tính » 性, 心 體 也 (Thơ trả lời Uông Thạch Đàm 汪 石 潭 — Văn Lục.) Đây cũng vẫn là diễn lại tư tưởng của Mạnh Tử — Chương « Tận Tâm » Mạnh tử nói: « Hết cái tâm, biết cái tính » 盡 其 心 知 其 性 也. Do đó Vương Dương Minh cũng nói: « Tâm tức là tính » 心 即 性 (Truyền Tập Lục, thượng.) Kể về hình thể, thời gọi là trời, kể về sự chủ tể, thời gọi là vua, kể về sự lưu hành thời gọi là mạng kể về sự phú bẩm ở nơi người, thời gọi là tính, kể về sự chủ tể ở nơi thân, thời gọi là tâm. Tâm phát ra, đối với cha thời thành ra hiếu, đối vua, thời thành ra trung, cứ như thế mà đi đến vô cùng, những cái tên hóa ra vô cùng, mà chỉ gốc nơi một cái tính đó mà thôi. Cùng như cùng thời một thân người, mà đối với cha, thời gọi là con, đối với con, thời gọi là cha, cứ như thế mà đi đến

309