Bước tới nội dung

Trang:Vuong Duong Minh.pdf/377

Văn thư lưu trữ mở Wikisource
Trang này đã được hiệu đính, nhưng cần phải được phê chuẩn.

thân; chỉ về sự chủ tể, thời gọi là tâm: chỉ về chỗ tâm phát động, thời gọi là ý: chỉ về sự linh minh của ý, thời gọi là tri, chỉ về chỗ ý đi đến thời gọi là vật. Mà tâm, ý, tri, vật, thật ra, chỉ là một mà thôi ». Như thế thời « vật » không phải là cái có hình chất ở ngoài ta, mà « vật » chính là trong ta, trong tâm, trong ý ta Vương Dương Minh nói: « Vật là sự Phàm ý mà phát động, tất là có sự. Cái sự mà ý ở vào đó, gọi là vật ».

物 者 事 也 允 意 之 所 發 必 有 其 事 意 所 在 之 事 謂 之 物

(Đại Học Vấn).

Vật chỉ là sự. Sự là chỗ ý nằm đó. Ý là phát động của tâm Vậy thời cách vật tức là chánh cái sự, tức cũng là chánh cái ý, tức cũng là chánh cái tâm, làm cho cái tâm đúng ở chỗ « vị phát chi trung ».

Cách vật có nghĩa là chánh tâm. Cho nên cái công phu trong sự cách vật là « chỉ chí thiện ». Bao giờ đã biết chí thiện là biết cách vật.

378