Bước tới nội dung

Trang:Vuong Duong Minh.pdf/378

Văn thư lưu trữ mở Wikisource
Trang này đã được hiệu đính, nhưng cần phải được phê chuẩn.

格 物 是 止 至 善 之 功 旣 知 至 善 卽 知 格 物 矣

(Trả lời cho Từ Ái. Truyền Tập Lục, thượng).

Tăng Tử « phản cầu chư kỷ » 反 求 諸 己 là phải hơn Tử Hạ « đốc tín thánh nhân » 篤 信 聖 人. Vì nếu ở nơi tâm không thấy lý, thời còn tìm lý nơi lời thánh nhân sao được? Cái tâm cũng như cái gương. Tâm của thánh nhân như cái gương sáng. Tâm của thường nhân như cái gương mờ. Châu Hy gọi « cách vật » là sự theo vật mà cùng cứu cái lý của nó Làm như thế là lấy cái tâm mà cầu lý nơi sự vật, cũng như lấy cái gương mà soi vật Dụng công ở chỗ « soi ». Chẳng biết rằng nếu cái gương mà đã mờ thời còn soi gì được. Vương Dương Minh thời cho cách vật cũng như là mài gương cho sáng. Dụng công ở chỗ « mài », không có dụng công ở chỗ « soi » Mà rồi một khi gương đã sáng thời không gì nó không soi. Việc « mài » gương, với việc « soi » gương, gốc, ngọn khác nhau vậy. Việc

379