Bước tới nội dung

Trang:Vuong Duong Minh.pdf/380

Văn thư lưu trữ mở Wikisource
Trang này đã được hiệu đính, nhưng cần phải được phê chuẩn.

vật » của sách Đại Học, triệt thủ triệt vĩ chỉ là bấy nhiêu. Từ kẻ mới bắt đầu học cho đến bậc thánh nhân cũng chỉ có một cái công phu đó mà thôi. Cách vật không phải cách cái vật ở ngoài tâm của ta, mà phải hiệp tâm và lý làm một.

Cách vật, là làm đều thiện, xua đều ác 爲 善 去 悪 是 格 物 (Lời dạy cuối cùng cho Đức Hồng và Nhữ Trung.) Thiện, ác trên kia đã nói. Thiện là ròng theo thiên lý. Ác là cái gì thái quá, hay bất cập, nhích sai thiên lý.

Cách vật chỉ là cách cái vật trong tâm, nghĩa là cứ cái tâm, không phải cứ nơi vật. Vì vậy, dầu cho là cach một vật mà cũng đủ cả các vật khác. Bởi chánh được cái tâm, là cái gốc, thời là trọn. Hoàng Dĩ Phương 黃 以 方 nói: « Thuyết cách vật trí tri, là tùy thời tùy vật mà trí tri, ắt là được cái tri về một chi tiết, không được cái tri về toàn thể. » Vương Dương Minh bảo: « Tâm của ta như trời, như vực. Cái bổn thể của tâm có gì là không gồm ở trong? Thí như ta thấy vòm trời

381