Bước tới nội dung

Trang:Vuong Duong Minh.pdf/382

Văn thư lưu trữ mở Wikisource
Trang này đã được hiệu đính, nhưng cần phải được phê chuẩn.

ấy — Thí như con trẻ chưa biết gì, chỉ phải rưới nước quét nhà và học ứng đối. Việc rưới nước quét nhà và học ứng đối ấy là một vật. Lương tri con trẻ chỉ biết có đến đó, thời tùy đó mà dạy con trẻ cách vật, khải cái lương tri nó, cho biết kính thầy kính kẻ bề trên. Như thế là con trẻ tự có cách vật trí tri của con trẻ Từ con trẻ đến thánh nhân, từ kẻ hái củi cho đến bậc công khanh đại phu hay thiên tử đi nữa, cũng chỉ một cái công phu cách vật trí tri, có khác nhau chăng là khác về trình độ, chớ về bổn thể chẳng khác nhau gì cả

Trình tử nói « tại vật vi lý « 在 物 爲 理 Vương Dương Minh bảo: trên chữ « tại » phải thêm chữ « tâm », mà nên nói: tâm tại vật tắc vi lý. 心 在 物 則 爲 理. Như thế vật, lý đều nằm trong tâm. Muốn cách vật, phải cách ở cái tâm đó mà thôi.

Thuyết cách vật, cũng như bao nhiêu những thuyết khác của Vương Dương Minh, cũng là dẫn trở về tâm, về luân lý đạo đức. Cách vật là công phu để

383