Sách Đại Học nói: « Trí tri tại cách vật ». Cách vật đã biết là cách cái vật trong tâm, là làm cho chánh cái tâm. Trí tri là gì? Trí tri là làm cho cái lương tri của ta về sự sự vật vật được đến nơi đến chốn. Lương tri của là cái gọi rằng thiên lý. Làm cho thiên lý ấy đối với sự sự vật vật được đến nơi đến chốn, ắt là sự sự vật vật đều phải cái lý của nó... Sự sự vật vật đều phải cái lý của nó, là cách vật. Trí tri cách vật tức là làm cho tâm với lý hiệp làm một vậy.
若 鄙 人 所 謂 致 知 格 物 者 致 吾 心 之 良 知 於 事 事 物 物 也 吾 心 之 良 知 卽 所 謂 天 理 也, 知 吾 心 良 知 之 天 理 於 事 事 物 物 則 事 事 物 物 𤽤 得 其 理 矣, 致 吾 心 之 良 知 者 致 知 也 事 事 物 物 皆 得 其 理 者 格 物 者 是 合 心 與 理 爲 一 者 也
(Truyền Tập Lục, trung).
Nếu tâm với lý chưa hiệp làm một, thời chưa có chân tri. Như đạo hiếu thờ
386
