Bước tới nội dung

Trang:Vuong Duong Minh.pdf/410

Văn thư lưu trữ mở Wikisource
Trang này đã được hiệu đính, nhưng cần phải được phê chuẩn.

Khổng là thánh nhân, còn nói rằng ta mười-lăm tuổi mà chí học, ba-mươi tuổi mà lập. Lập là gì? Lập là lập chí vậy, dẫu đến bảy mươi tuổi chẳng qua ngoài phép độ, cũng là cái chí chẳng qua đấy mà thôi. Cái chí há nên coi thường đó thay! Ôi! chí là cái chủ của khí, là cái mệnh của người là cái rễ của cây, là cái nguồn của nước. Nguồn mà chẳng khơi đào thì dòng tắc, rễ mà chẳng vun-trồng thì cây khô, mệnh mà chẳng tiếp tục thì người chết, chí mà chẳng lập thì khí hôn mê. Cho nên người quân-tử không cứ lúc nào, không cứ chốn nào, đều lấy sự lập cái chí làm thánh hiền làm gốc, thẳng mắt mà trông về cõi thánh-hiền, không trông thấy sự khác, lắng tai mà nghe về cõi thánh hiền, không nghe thấy sự khác; như mèo vồ chuột, như gà ấp trứng, tinh thần tâm-tư ngưng-tụ dung kết, rồi sau cái trí mới thường lập, thần khí mới thường tinh-minh,

411