Trang:Viet Nam Su Luoc.djvu/247

Văn thư lưu trữ mở Wikisource
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
Trang này cần phải được hiệu đính.


CHƯƠNG V

DỰC-TÔNG (1847-1888)

Niên-hiệu : Tự-đức 嗣 德

1. Đức-độ vua Dực-tông
2. Đình-thần
3. Việc ngoại-giao
4. Việc cấm đạo
5. Việc thuế-má
6. Việc văn-học
7. Việc binh-chế

1. ĐỨC-ĐỘ VUA DỰC-TÔNG. Vua Hiến-tổ mất, truyền ngôi lại cho hoàng-tử thứ hai húy là Hồng Nhậm 洪 任. Bấy giờ hoàng-tử mới có 19 tuổi, nhưng học-hành đã thông-thái. Đến tháng 10 năm đinh-vị ( 1847 ), thì ngài lên ngôi hoàng-đế ở điện Thái-hòa, đặt niên-hiệu là Tự-đức 嗣 德, lấy năm sau là năm mậu-thân ( 1848 ) làm Tự-đức nguyên-niên.

Vua Dực-tông 翼 宗 đối với vận-hội nước Nam ta thật là quan-hệ, vì là đến đời ngài thì nước Pháp sang bảo-hộ, đổi xã-hội mình ra một cảnh-tượng khác. Bởi vậy cho nên ta cần phải biết rõ ngài là người thế nào, để xét đoán những công-việc thời bấy giờ cho khỏi sai-lầm. Quan tổng-đốc Thân trọng Huề đã được trông thấy dung-nhan của ngài và đã tả rõ chân-tượng của ngài ra như sau này : « Ngài hình dung như một người nho-sĩ, không cao, không thấp, trạc người bậc trung, không gầy không béo, có một phần hơi gầy một tí. Da không trắng không đen. Mặt hơi