Trang:Dong Duong xua va nay.pdf/74

Văn thư lưu trữ mở Wikisource
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
Trang này đã được phê chuẩn.
70
 

Vietnamese decoration DDXVN p70.jpg

CHƯƠNG THỨ VII

Sự tiến bộ vật chất tự năm 1918.

Bẩy năm đã qua từ khi hết cuộc đại-chiến, nước Pháp đã thiệt-hại rất nhiều. Tuy vậy mà nước Pháp vẫn mở mang về đường thuộc-địa. Từ khi đó cõi Đông-dương bước vào một cái thời-kỳ thịnh-vượng.

Từ xưa đến nay không khi nào sự thái-bình lại lan khắp trong cõi và ở ngoài biên-thùy như vậy.

Ở ngoài thì cõi Đông-Dương nhờ được cuộc hòa-hợp của năm cường-quốc[1] liên-lạc với nhau, là nước Pháp, nước Anh, nước Nhật, nước I-ta-li và nước Hoa-kỳ.

Lại gần đây, năm 1925 chính-phủ Đông-Pháp đã ký tờ giao-hiếu với nước Xiêm. Còn như nước Tàu, dù trong nước có nội-loạn[2] cũng không xâm-phạm đến bờ cõi xứ này. Chỉ có đường xe-hỏa của người Pháp chạy Vân-Nam ở trong cái xứ khốn nạn ấy là được vô sự và vẫn chạy như thường mà thôi.

Ở trong, thì ta nhận được rằng những dân-tộc khác nhau trong cõi Đông-Dương ăn ở với nhau rất là hòa-khí. Bọn Mi-ao là những sơn-nhân hay quấy rối, năm 1920 và năm 1921 đã nhũng-nhiễu xứ Lào thì đã bị chừng-trị rồi. Thế nhưng mà họ được người Pháp lấy tình nhân-loại đối đãi thì nay họ đã thành ra những người dân hữu-ích. Người Mọi xin tùng-phục rất nhiều, nên đã bỏ cả những tạp-tục rã-man.

Ở nơi đồng bằng, dân-cư đông-đúc, trộm cướp cũng ít, vì nhân-dân có thể làm lụng mà sinh-nhai. Ở những nơi tỉnh thành đô-hội thì những tội-phạm cũng hiếm có.

Đã nhiều đời không bao giờ nhân-dân lại được thịnh-vượng về đường vật-chất như ngày nay.

Thật vậy, sự tiến-bộ về đường tinh-thần quan-trọng hơn sự tiến-bộ về đường vật-chất. Thế nhưng mà sự tiến-bộ về đường vật-chất cũng

  1. Cường-quốc = nước có thế lực mạnh.
  2. Nội-loạn = người trong đánh giết lẫn nhau.