(trỏ về thời đại bát cổ). Chao ôi! họ Dương, họ Mặc, họ Phật, họ Lão, họ còn biết học đấy chân-nghĩa, cầu lấy tính-mệnh, không như kẻ nhà nho ngày nay cho chân-nghĩa là không thể học được mà cho tính-mệnh là vô-ích. Ở đời nay mà có kẻ nào học nhân-nghĩa cầu tính-mệnh, gác sự ký-tụng từ-chương ra ngoài mà chẳng làm, thì dẫu cho đạo Dương đạo Mặc. đạo Phật, đạo Lão, thiên về đạo nào mặc dầu, tôi còn cho là hiền, vì cái tâm người ấy còn biết cầu lấy đường sở-đắc vậy. Than ôi! Có biết cầu lấy đường sở đắc, rồi mới có thể nói đến được sự học của đạo thánh-nhân.
Tôi thủa nhỏ, nhãng về sự học vấn, lãng-mạn hai-mươi năm. Kỳ-thủy cũng nghiên-cứu về đạo Phật, đạo Lão, nhờ trời mở cho cái tri, nhân có giac-ngộ, mới khuynh-hướng về học thuyết Chu, Trình, dường cũng có điều sở-đắc. Song ở đời trừ một hai người tri-kỷ ra, không ai biểu đồng chí với mình cả, đã có lắm phen sắp đổ ngã mà lại dậy lên được.
